به گزارش نسیم امروز، آب در اقلیم خشک و نیمه‌خشک ایران، تنها یک منبع طبیعی نیست؛ سرمایه‌ای راهبردی است که تداوم زندگی، توسعه اقتصادی و امنیت اجتماعی به آن وابسته است. در شرایطی که کاهش بارندگی‌ها، افت سطح آب‌های زیرزمینی و تغییرات اقلیمی فشار فزاینده‌ای بر منابع آبی وارد کرده‌اند، انتشار آمارهای جدید مصرف آب در خراسان شمالی بار دیگر توجه‌ها را به ضرورت اصلاح الگوی مصرف و مدیریت منابع محدود آبی جلب کرده است.

بررسی آمارهای منتشرشده از سوی شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی نشان می‌دهد فاصله میان استاندارد مصرف آب و میزان واقعی مصرف در برخی مناطق استان به سطحی نگران‌کننده رسیده است.

بر اساس استانداردهای ملی، سرانه بهینه مصرف آب برای هر فرد در شبانه‌روز ۱۳۰ لیتر تعیین شده است، اما داده‌های جدید حاکی از آن است که در برخی شهرستان‌های خراسان شمالی این میزان چندین برابر الگوی تعیین‌شده است.

در میان شهرستان‌های استان، سملقان با سرانه مصرف ۵۲۵ لیتر برای هر نفر در شبانه‌روز، بالاترین میزان مصرف آب شرب را به خود اختصاص داده است.

این رقم نشان می‌دهد مصرف آب در این شهرستان بیش از چهار برابر استاندارد ملی است؛ موضوعی که می‌تواند تأمین پایدار آب را در سال‌های آینده با چالش‌های جدی مواجه کند.

امیر فاطمی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی، با اشاره به نتایج بررسی‌های انجام‌شده گفته است میانگین مصرف آب در بسیاری از شهرستان‌های استان فاصله قابل توجهی با الگوی استاندارد دارد و ضرورت مدیریت مصرف بیش از گذشته احساس می‌شود.

این وضعیت تنها به مرکز شهرستان‌ها محدود نیست. شهر آوا در شهرستان سملقان نیز با سرانه مصرف ۴۲۴ لیتر در شبانه‌روز، از جمله مناطق دارای مصرف بسیار بالا به شمار می‌رود؛ آماری که به گفته کارشناسان، مدیریت منابع آبی و مقابله با تنش‌های احتمالی را دشوارتر می‌کند.

پس از سملقان، شهرستان‌های جاجرم و گرمه نیز در فهرست مناطق پرمصرف قرار دارند. سرانه مصرف آب در این شهرستان‌ها بیش از دو برابر استاندارد ملی گزارش شده که بیانگر فشار قابل توجه بر منابع محدود آبی این مناطق است.

در مقابل، شهرستان راز و جرگلان وضعیت متفاوتی را تجربه می‌کند. سرانه مصرف آب در این شهرستان ۱۵۷ لیتر در شبانه‌روز اعلام شده است. اگرچه این رقم همچنان از استاندارد ملی فراتر است، اما در مقایسه با سایر مناطق استان، فاصله کمتری با الگوی مصرف بهینه دارد و از رعایت نسبی اصول مدیریت مصرف حکایت می‌کند.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی همچنین از اجرای مجموعه‌ای از اقدامات فنی برای عبور از تنش‌های آبی تابستان خبر داده است. به گفته او، حفر و تجهیز چاه‌های جدید، بازسازی شبکه‌های فرسوده، حذف خطوط انتقال قدیمی و کاهش هدررفت آب در شبکه توزیع، از مهم‌ترین برنامه‌های شرکت برای تأمین پایدار آب شرب در استان به شمار می‌رود.

آنچه آمارهای جدید مصرف آب در خراسان شمالی نشان می‌دهد، صرفاً یک اختلاف عددی میان استاندارد و واقعیت نیست؛ بلکه نشانه‌ای از شکاف میان فرهنگ مصرف و ظرفیت واقعی منابع آبی است. در شرایطی که بخش قابل توجهی از منابع آب زیرزمینی کشور با افت سطح و کاهش ذخایر مواجه هستند، ادامه روند مصرف چندبرابری در برخی مناطق می‌تواند هزینه‌های سنگینی را بر بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی تحمیل کند. تجربه مناطقی مانند راز و جرگلان نشان می‌دهد که اصلاح الگوی مصرف امکان‌پذیر است، اما تحقق آن نیازمند ترکیبی از آموزش عمومی، مدیریت هوشمند مصرف، نوسازی زیرساخت‌ها و مشارکت جدی شهروندان است.

کارشناسان معتقدند آینده امنیت آبی استان بیش از هر چیز به تغییر رفتار مصرف‌کنندگان و کاهش فاصله میان استانداردها و واقعیت‌های موجود وابسته خواهد بود.

گفتنی است: خراسان شمالی با ۱۰ شهرستان و حدود یک میلیون نفر جمعیت در شمال شرق ایران قرار دارد و در سال‌های اخیر همچون بسیاری از مناطق کشور با چالش‌های مرتبط با کمبود منابع آبی و افزایش تقاضا مواجه بوده است.