به گزارش نسیم امروز ، متن این یادداشت به شرح زیر است:

کشاورزی همواره ستون اصلی اقتصاد خراسان شمالی بوده است؛ استانی که بخش قابل توجهی از جمعیت آن از راه زراعت، باغداری و دامپروری امرار معاش می‌کنند. گندم، جو، انگور، گردو، محصولات باغی و دامی این استان، سال‌ها سهم مهمی در امنیت غذایی کشور داشته‌اند. اما امروز این بخش راهبردی بیش از هر زمان دیگری با دو بحران هم‌زمان روبه‌رو است؛ خشکسالی‌های پیاپی و ناترازی برق. دو چالشی که اگر برای آن‌ها تدبیر اساسی اندیشیده نشود، نه تنها تولید کشاورزی، بلکه معیشت هزاران خانوار روستایی و امنیت غذایی منطقه را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

در سال‌های اخیر، کاهش بارندگی و افت شدید منابع آب زیرزمینی، کشاورزان خراسان شمالی را ناچار کرده است تا بیش از گذشته به چاه‌های کشاورزی و سامانه‌های پمپاژ وابسته شوند.

این وابستگی، همزمان با افزایش محدودیت‌های تأمین برق، شرایط دشواری را برای تولیدکنندگان رقم زده است. در فصل گرم سال که گیاهان بیشترین نیاز آبی را دارند، خاموشی چاه‌های کشاورزی، آبیاری را با اختلال مواجه می‌کند و در بسیاری از موارد، خسارت‌هایی جبران‌ناپذیر به مزارع و باغ‌ها وارد می‌سازد.

ناترازی برق تنها به خاموش شدن یک موتور پمپ محدود نمی‌شود؛ بلکه زنجیره‌ای از پیامدهای اقتصادی را به دنبال دارد.

کاهش عملکرد محصولات، افزایش هزینه تولید، افت کیفیت محصولات کشاورزی و کاهش درآمد بهره‌برداران، تنها بخشی از آثار این وضعیت است. کشاورزی که ماه‌ها برای تولید محصول زحمت کشیده، با چند ساعت قطع برق در زمان حساس آبیاری، ممکن است بخش قابل توجهی از سرمایه خود را از دست بدهد.

از سوی دیگر، تغییرات اقلیمی نیز شرایط را پیچیده‌تر کرده است. افزایش دمای هوا، تبخیر بیشتر آب، کاهش روان‌آب‌ها و افت سفره‌های زیرزمینی، سبب شده است تا الگوی سنتی کشاورزی دیگر پاسخگوی شرایط امروز نباشد.

بسیاری از کارشناسان معتقدند که ادامه کشت محصولات پرآب‌بر، بدون اصلاح الگوی مصرف آب، آینده کشاورزی استان را با مخاطره روبه‌رو خواهد کرد.

در چنین شرایطی، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، استفاده از آبیاری قطره‌ای، اجرای طرح‌های آبخیزداری، تغذیه مصنوعی سفره‌های آب زیرزمینی و اصلاح الگوی کشت، دیگر یک انتخاب نیست؛ بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. همچنین حمایت از کشاورزان برای استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه نصب نیروگاه‌های خورشیدی در کنار چاه‌های کشاورزی، می‌تواند بخشی از وابستگی به شبکه برق را کاهش دهد و پایداری تولید را افزایش دهد.

از سوی دیگر، سیاست‌گذاری در حوزه مدیریت مصرف برق نیز باید با نگاه تخصصی به بخش کشاورزی انجام شود. اگرچه مدیریت مصرف انرژی ضرورتی ملی است، اما زمان‌بندی خاموشی‌ها باید به گونه‌ای باشد که کمترین آسیب را به تولید محصولات کشاورزی وارد کند. هماهنگی میان دستگاه‌های متولی برق و بخش کشاورزی، می‌تواند از بسیاری از خسارت‌های اقتصادی جلوگیری کند.

خراسان شمالی ظرفیت‌های ارزشمندی در حوزه کشاورزی دارد. وجود دشت‌های حاصلخیز، نیروی انسانی توانمند، تنوع اقلیمی و تولید محصولات باکیفیت، فرصت مناسبی برای توسعه این بخش فراهم کرده است. اما بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها، مستلزم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های آب و انرژی، توسعه فناوری‌های نوین و حمایت هدفمند از تولیدکنندگان است.

در کنار اقدامات زیرساختی، آموزش کشاورزان نیز اهمیت فراوانی دارد. آشنایی بهره‌برداران با شیوه‌های نوین مدیریت مصرف آب، استفاده از ارقام مقاوم به خشکی، کشت‌های کم‌آب‌بر و فناوری‌های هوشمند کشاورزی، می‌تواند بهره‌وری را افزایش داده و تاب‌آوری این بخش را در برابر بحران‌های اقلیمی بیشتر کند.

در نهایت باید پذیرفت که امنیت غذایی کشور، از مزارع و باغ‌های همین استان‌ها آغاز می‌شود. هرگونه غفلت از مشکلات کشاورزان، تنها به کاهش تولید محدود نخواهد شد، بلکه آثار آن در اشتغال، مهاجرت روستاییان، قیمت مواد غذایی و حتی توسعه پایدار استان نیز نمایان خواهد شد.

آنچه مسلم است ، خشکسالی و ناترازی برق، دو بحران جداگانه نیستند؛ بلکه در کنار هم به یک چالش راهبردی برای آینده کشاورزی خراسان شمالی تبدیل شده‌اند.

اگر امروز سرمایه‌گذاری در مدیریت منابع آب، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، اصلاح الگوی کشت و حمایت از کشاورزان در اولویت قرار نگیرد، فردا هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی بسیار سنگین‌تری بر استان و کشور تحمیل خواهد شد.

آینده کشاورزی خراسان شمالی در گرو تصمیم‌های امروز است؛ تصمیم‌هایی که باید بر پایه برنامه‌ریزی علمی، مدیریت هوشمند منابع و حمایت عملی از تولیدکنندگان اتخاذ شوند تا این استان همچنان یکی از قطب‌های مهم تولید محصولات کشاورزی کشور باقی بماند.