به گزارش نسیم امروز، بخش عمده‌ای از تعهدات سفر رئیس‌جمهور به خراسان‌شمالی در سال ۱۴۰۳ به مرحله اجرا رسیده، اما در بخش تسهیلات و سرمایه‌گذاری، روند تحقق مصوبات با فاصله قابل توجهی از اهداف تعیین‌شده مواجه است.

همزمان، وجود صدها طرح نیمه‌تمام و نیاز گسترده آنها به منابع مالی نشان می‌دهد که مسئله اصلی توسعه استان، تنها تصویب پروژه‌های جدید نیست؛ بلکه تأمین منابع و تکمیل طرح‌هایی است که سال‌ها در انتظار اعتبار باقی مانده‌اند.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان‌شمالی، در نشست خبری گفت : از مجموع ۷۹ هزار و ۵۰۹ میلیارد ریال تعهدات و مصوبات سفر رئیس‌جمهور به استان، تاکنون ۶۹ هزار و ۸۷۰ میلیارد ریال، معادل ۸۸ درصد، محقق شده است.

به گفته حسن نادری، در جریان این سفر ۴۷ مصوبه برای نهادهای زیرمجموعه ۱۴ وزارتخانه و دستگاه اجرایی به تصویب رسید و بخش قابل توجهی از تعهدات مربوط به این مصوبات تاکنون عملیاتی شده است.

اما این تصویر در بخش تسهیلات و سرمایه‌گذاری متفاوت است. در جریان سفر رئیس‌جمهور، ۲۰۳ هزار و ۵۳۰ میلیارد ریال تسهیلات و سرمایه‌گذاری برای اجرای یک هزار و ۹۱۱ طرح در خراسان‌شمالی تصویب شد؛ با این حال تاکنون تنها ۲۸ درصد این منابع پرداخت و جذب شده است.

نادری گفت: قرار بود سهم جداگانه‌ای از محل مصارف بانک‌ها به استان اختصاص پیدا کند، اما اختصاص این منابع با تأخیر مواجه شده و پیگیری‌ها برای تسریع در این روند در حال انجام است.

این موضوع در شرایطی مطرح می‌شود که نظام بانکی خراسان‌شمالی خود با محدودیت منابع مواجه است.

بر اساس اعلام رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان، نسبت مصارف به منابع بانکی در خراسان‌شمالی به حدود ۱۹۰ درصد رسیده است؛ وضعیتی که به گفته او، توان بانک‌ها برای پرداخت تسهیلات جدید را محدود می‌کند.

به این ترتیب، یکی از چالش‌های مهم در مسیر تحقق مصوبات سفر رئیس‌جمهور، نه صرفاً تصویب منابع، بلکه تبدیل مصوبات مالی به منابع قابل پرداخت برای طرح‌ها و سرمایه‌گذاری‌های پیش‌بینی‌شده است.

در حوزه بازار کار نیز آمارهای اعلام‌شده، تصویری دوگانه از وضعیت اقتصادی استان ارائه می‌کند. نرخ بیکاری خراسان‌شمالی در سال گذشته ۷.۸ درصد اعلام شده و این رقم در بهار امسال به ۷.۴ درصد رسیده است. این در حالی است که نرخ بیکاری کشور در همین بازه ۹.۱ درصد بوده است.

در نگاه نخست، پایین‌تر بودن نرخ بیکاری استان نسبت به میانگین کشور می‌تواند نشانه‌ای مثبت تلقی شود، اما نادری تأکید کرد که این شاخص به تنهایی نمی‌تواند وضعیت بازار کار را توضیح دهد.

به گفته او، خراسان‌شمالی با پدیده اشتغال ناقص مواجه است و سهم قابل توجهی از مشاغل ایجادشده، پاره‌وقت است.

اشتغال ناقص به وضعیتی گفته می‌شود که افراد شاغل کمتر از ۴۴ ساعت در هفته کار می‌کنند و در بسیاری از موارد درآمد آنها پاسخگوی نیازهای خانوار نیست.

نادری ریشه بخشی از این وضعیت را در ساختار روستایی استان دانست؛ استانی که بخش قابل توجهی از فعالیت‌های اقتصادی آن در مناطق روستایی و مشاغل وابسته به فعالیت‌های فصلی و پاره‌وقت شکل گرفته است.

از سوی دیگر، نرخ تورم ماهانه استان ۳.۹ درصد اعلام شده است؛ شاخصی که در کنار اشتغال ناقص، نشان می‌دهد کاهش نرخ بیکاری الزاماً به معنای بهبود متناسب سطح رفاه خانوارها نیست.

یکی دیگر از محورهای مهم اظهارات رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان‌شمالی، وضعیت پروژه‌های نیمه‌تمام استان بود.

بر اساس آمار ارائه‌شده، ۵۳۷ طرح نیمه‌تمام در خراسان‌شمالی وجود دارد که برای تکمیل آنها به حدود ۱۵۰ هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز است.

این رقم در مقایسه با اعتبارات عمرانی استان، فاصله قابل توجهی را نشان می‌دهد. اعتبارات عمرانی خراسان‌شمالی در قانون بودجه سال ۱۴۰۵ حدود ۳۵ هزار میلیارد ریال تعیین شده است.

نادری گفت : حتی اگر تمام اعتبارات عمرانی استان به‌طور کامل تخصیص پیدا کند، به‌طور متوسط حدود پنج سال زمان لازم است تا همه طرح‌های نیمه‌تمام تکمیل و به بهره‌برداری برسند.

البته این برآورد در شرایطی است که اعتبارات مصوب به صورت کامل تخصیص یابد. افزایش هزینه اجرای پروژه‌ها، تورم و تغییر قیمت مصالح و خدمات می‌تواند این زمان را طولانی‌تر کند.

به همین دلیل، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان بر اولویت‌بندی پروژه‌ها تأکید دارد؛ یعنی منابع محدود باید ابتدا به طرح‌هایی اختصاص یابد که پیشرفت فیزیکی بالاتری دارند و با تزریق اعتبار کمتر، سریع‌تر به بهره‌برداری می‌رسند.

خراسان‌شمالی از نظر حجم اعتبارات عمرانی در رتبه بیستم کشور قرار دارد. با این حال، به گفته نادری، استان حدود ۱.۱ درصد جمعیت کشور را در خود جای داده، اما سهم آن از اعتبارات عمرانی استانی حدود ۲.۲ درصد است؛ رقمی که بیش از دو برابر سهم جمعیتی استان محسوب می‌شود.

از دیدگاه برنامه‌ریزی، این سهم بالاتر می‌تواند فرصتی برای جبران بخشی از عقب‌ماندگی‌های زیرساختی استان باشد، مشروط به آنکه منابع در پروژه‌های اولویت‌دار متمرکز شوند و میان تصویب اعتبار، تخصیص و اجرای واقعی پروژه‌ها فاصله ایجاد نشود.

به نظر می رسد ، اعداد اعلام‌شده از سوی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان‌شمالی، تصویری دوگانه از مسیر توسعه استان ارائه می‌دهد. از یک سو، تحقق ۸۸ درصدی تعهدات سفر رئیس‌جمهور می‌تواند نشانه پیشرفت قابل توجه در اجرای مصوبات باشد؛ از سوی دیگر، تحقق تنها ۲۸ درصدی تسهیلات و سرمایه‌گذاری‌های مصوب نشان می‌دهد بخش مهمی از بار توسعه همچنان با مشکل تأمین مالی روبه‌رو است.

وجود ۵۳۷ طرح نیمه‌تمام نیز نشان می‌دهد افزایش تعداد پروژه‌ها، بدون تضمین منابع لازم، می‌تواند مسئله انباشت طرح‌های ناتمام را تشدید کند.

در چنین شرایطی، راهبرد منطقی‌تر برای استان می‌تواند تمرکز بر تکمیل پروژه‌های دارای پیشرفت بالا، ایجاد سازوکارهای مؤثر برای جذب سرمایه‌گذاری و پیگیری اختصاص منابع بانکی باشد.

از سوی دیگر، پایین‌تر بودن نرخ بیکاری استان از میانگین کشور نباید به تنهایی به عنوان نشانه رونق بازار کار تفسیر شود. اشتغال ناقص و سهم بالای مشاغل پاره‌وقت نشان می‌دهد کیفیت اشتغال و میزان درآمد حاصل از آن، به اندازه تعداد افراد شاغل اهمیت دارد.

بنابراین، اگر قرار باشد منابع سفر رئیس‌جمهور و اعتبارات عمرانی تأثیر پایدار بر اقتصاد استان بگذارند، اولویت باید به طرح‌هایی داده شود که علاوه بر ایجاد زیرساخت، به تولید، سرمایه‌گذاری و اشتغال پایدار منجر شوند.

گفتنی است: سفر رئیس‌جمهور به خراسان‌شمالی در سال ۱۴۰۳ با مجموعه‌ای از مصوبات عمرانی، تسهیلاتی و سرمایه‌گذاری برای دستگاه‌های اجرایی و طرح‌های مختلف استان همراه شد.

در سال‌های اخیر، یکی از چالش‌های اصلی خراسان‌شمالی، انباشت پروژه‌های نیمه‌تمام و محدودیت منابع برای تکمیل آنها بوده است. بر همین اساس، موضوع اولویت‌بندی پروژه‌ها، افزایش سهم اعتبارات عمرانی، جذب سرمایه‌گذاری و استفاده مؤثرتر از ظرفیت شبکه بانکی، همواره از محورهای اصلی برنامه‌ریزی توسعه استان بوده است.