به گزارش نسیم امروز، خراسان‌شمالی در نقطه تلاقی دو روند متضاد اما مکمل قرار گرفته است؛ از یک‌سو حرکت به سمت انرژی‌های پاک و توسعه پایدار از طریق واگذاری گسترده اراضی ملی برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی و از سوی دیگر تشدید برخورد قانونی با زمین‌خواری و تغییر کاربری‌های غیرمجاز. این هم‌زمانی نشان می‌دهد که مدیریت زمین در استان، دیگر صرفاً مسئله مالکیت یا بهره‌برداری نیست، بلکه به موضوعی راهبردی در امنیت انرژی، امنیت غذایی و توسعه منطقه‌ای بدل شده است.

مدیر امور اراضی خراسان‌شمالی از اختصاص ۴۷۷ هکتار زمین ملی و دولتی برای احداث ۳۸ نیروگاه خورشیدی با ظرفیت بیش از ۳۰۲ مگاوات خبر داد و اعلام کرد که این طرح‌ها در چارچوب راهبرد تأمین انرژی پاک، کاهش ناترازی برق و توسعه پایدار استان در حال اجراست.

به گفته حسن ایزانلو، توزیع جغرافیایی این طرح‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده که مناطق دارای بیشترین ظرفیت تابشی و کمبود برق، اولویت داشته باشند: ۱۱ نیروگاه در اسفراین، ۸ نیروگاه در جاجرم، ۷ نیروگاه در شیروان، ۳ نیروگاه در بجنورد و مابقی در سایر شهرستان‌ها پیش‌بینی شده است. ظرفیت تولید برق نیز به تفکیک شهرستان‌ها شامل ۹۴ مگاوات در اسفراین، ۱۷۴ مگاوات در جاجرم، حدود ۱۴ مگاوات در شیروان و ۶ مگاوات در بجنورد خواهد بود.

ایزانلو با تأکید بر اینکه روند واگذاری اراضی ملی برای انرژی‌های تجدیدپذیر با سرعت ادامه دارد، گفت: این پروژه‌ها صرفاً زیرساخت انرژی نیستند؛ بلکه موتور محرک اشتغال محلی، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و کاهش فشار بر شبکه برق سراسری محسوب می‌شوند.

همزمان با این رویکرد توسعه‌ای، مدیریت امور اراضی استان برخورد قاطع با زمین‌خواری و تغییر کاربری‌های غیرمجاز را نیز تشدید کرده است. از ابتدای سال جاری ۱۸۴ سازه غیرمجاز در اراضی کشاورزی تخریب شده که از این تعداد ۱۸۱ مورد در مرحله ساخت و ۳ مورد پس از اتمام عملیات با دستور قضایی قلع‌وقمع شده است.

مدیر امور اراضی استان افزود که در مجموع ۶۱۵ مورد ساخت‌وساز غیرمجاز امسال شناسایی و به مالکان اخطار قانونی داده شده و در سال گذشته نیز از ۸۹۸ مورد تغییر کاربری غیرمجاز، ۴۰۹ مورد تخریب شده است.

ایزانلو حفاظت از اراضی کشاورزی را «وظیفه‌ای ملی و امنیتی» دانست و تصریح کرد: یکپارچگی زمین‌های کشاورزی تضمین‌کننده امنیت غذایی استان و کشور است. وی همچنین از دستگاه‌های خدمات‌رسان خواست از ارائه خدمات به سازه‌های غیرقانونی خودداری کنند، چرا که طبق قانون امکان پیگیری قضایی علیه این دستگاه‌ها وجود دارد.

بر اساس آمار رسمی، سطح اراضی کشاورزی و بایر استان حدود ۴۰۰ هزار هکتار از مجموع ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار هکتار اراضی خراسان‌شمالی است؛ یعنی تنها ۱۳ درصد از اراضی استان قابلیت کشاورزی دارد، در حالی که ۴۴ درصد جمعیت یک‌میلیونی استان در روستاها زندگی می‌کنند و سهم استان در تولید ناخالص بخش کشاورزی کشور ۱.۱ درصد است.

اقدامات هم‌زمان توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و مقابله با زمین‌خواری را می‌توان دو روی یک سکه دانست؛ سکه‌ای به نام «حکمرانی هوشمند زمین». خراسان‌شمالی اگر بتواند اراضی ملی را به‌درستی به انرژی‌های تجدیدپذیر اختصاص دهد، از یک سو وابستگی خود به شبکه‌های فرسوده و دوردست برق را کاهش می‌دهد و از سوی دیگر با حفاظت جدی از اراضی کشاورزی، پایه‌های امنیت غذایی را تقویت می‌کند.

در شرایطی که خراسان‌شمالی سال‌ها با ناترازی برق، قطعی‌های فصلی و محدودیت زیرساختی دست‌وپنجه نرم کرده و همزمان فشار تغییر کاربری‌های غیرقانونی بر اراضی کشاورزی افزایش یافته است، اقدامات اخیر مدیریت امور اراضی استان تصویر تازه‌ای از حکمرانی زمین ارائه می‌دهد؛ زمینی که هم باید بستر تولید انرژی پاک باشد و هم سرمایه ملی برای کشاورزی و امنیت غذایی باقی بماند.

با این حال، موفقیت این مسیر نیازمند سه شرط اساسی است: نظارت مستمر بر اجرای پروژه‌های خورشیدی، شفافیت در واگذاری اراضی، و همکاری واقعی دستگاه‌های خدمات‌رسان با امور اراضی. اگر هر یک از این حلقه‌ها تضعیف شود، هم توسعه انرژی پاک آسیب می‌بیند و هم مبارزه با زمین‌خواری به نتیجه پایدار نمی‌رسد.

در نهایت، تجربه خراسان‌شمالی می‌تواند الگویی برای سایر استان‌ها باشد: زمین نه کالای سوداگری، بلکه سرمایه ملی برای انرژی پاک، اشتغال و امنیت غذایی است.