به گزارش نسیم امروز، در چنین شرایطی، طرح‌هایی مانند «روز بدون خودرو» می‌توانند، حتی اگر در مقیاسی محدود اجرا شوند، به تغییر الگوی رفت‌وآمد، کاهش مصرف سوخت، کاهش آلایندگی و تقویت فرهنگ استفاده از حمل‌ونقل عمومی کمک کنند. اهمیت این طرح زمانی بیشتر می‌شود که دستگاه‌های دولتی خود در جایگاه الگوی رفتاری برای شهروندان قرار گیرند.

در همین چارچوب، خراسان‌شمالی بار دیگر اجرای «روز بدون خودرو» را در دستگاه‌های اجرایی استان در دستور کار خود قرار داده است؛ تصمیمی که قرار است بر اساس مصوبه شورای همتا اجرا شود.

حمید قاسمی‌هنری، مدیرکل دفتر فنی، امور عمرانی و حمل‌ونقل و ترافیک استانداری خراسان‌شمالی، گفته است که یک روز به عنوان «روز بدون خودرو» برای دستگاه‌های اجرایی استان تعیین شده است.

به گفته او، اجرای این طرح بدون فراهم شدن زیرساخت‌ها و الزامات لازم امکان‌پذیر نیست و دستگاه‌های اجرایی باید برای تحقق آن همکاری کنند.

این تصمیم البته ایده تازه‌ای در استان نیست. خراسان‌شمالی در سال ۱۳۹۵ نیز از استان‌های پیشتاز در تصویب طرح «سه‌شنبه‌های بدون خودرو» بود؛ طرحی که هدف آن کاهش استفاده از خودروهای شخصی و ترویج شیوه‌های جایگزین جابه‌جایی بود. اکنون، پس از گذشت یک دهه، همان ایده با رویکردی جدید دوباره مطرح شده است.

اما موفقیت «روز بدون خودرو» صرفاً با صدور یک بخشنامه یا تعیین یک روز تقویمی تضمین نمی‌شود. اگر کارمند برای رسیدن به محل کار خود گزینه مناسب دیگری جز خودروی شخصی نداشته باشد، اجرای طرح ممکن است بیشتر جنبه نمادین پیدا کند.

توسعه حمل‌ونقل عمومی، ایجاد مسیرهای ایمن دوچرخه، بهبود زیرساخت پیاده‌روی و هماهنگی ساعت کاری دستگاه‌ها با ظرفیت ناوگان عمومی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند این طرح را از یک تصمیم اداری به سیاستی مؤثر تبدیل کند.

همزمان با این موضوع، شورای همتا بر ایمنی موتورسواران نیز تأکید کرده است. قاسمی‌هنری با اشاره به مسئولیت دستگاه‌های متولی در زمینه ارتقای ایمنی موتورسیکلت‌سواران، خواستار توجه جدی‌تر به این موضوع شده است.

بر اساس آماری که او ارائه کرده، ۳۵۹ راکب یا سرنشین موتورسیکلت از سال ۱۴۰۰ تا چهار ماهه امسال در معابر درون و برون‌شهری خراسان‌شمالی جان خود را از دست داده‌اند؛ آماری که نشان می‌دهد سیاست حمل‌ونقل شهری و جاده‌ای استان تنها نباید بر کاهش ترافیک و مصرف سوخت متمرکز باشد بلکه ایمنی نیز باید ایمنی باید همزمان در مرکز تصمیم‌گیری ، قرار گیرد.

در همین راستا، سازمان صنعت، معدن و تجارت استان مکلف شده موضوع عرضه کلاه ایمنی را همزمان با تولید و عرضه موتورسیکلت پیگیری کند تا دسترسی موتورسواران به تجهیزات ایمنی افزایش یابد. فرهنگ‌سازی برای استفاده از کلاه ایمنی نیز از دیگر محورهای مورد تأکید مسئولان است.

بدون تردید بازگشت «روز بدون خودرو» به دستور کار خراسان‌شمالی را می‌توان فرصتی برای آزمودن یک سیاست کوچک اما قابل توسعه دانست.

در شرایطی که کاهش مصرف بنزین به یک ضرورت اقتصادی و ملی تبدیل شده، دستگاه‌های اجرایی می‌توانند پیشگام تغییر الگوی سفرهای روزانه باشند؛ اما برای اثربخشی بیشتر، بهتر است این اقدام به «هفته حمل‌ونقل کم‌مصرف» توسعه پیدا کند؛ به این معنا که علاوه بر یک روز بدون خودرو، برنامه‌هایی مانند دورکاری در برخی روزها، استفاده سازمانی از حمل‌ونقل عمومی، سرویس‌های اشتراکی کارکنان، توسعه مسیرهای پیاده و دوچرخه و حتی مشوق‌هایی برای کارکنانی که بدون خودروی شخصی به محل کار می‌روند، اجرا شود.

همچنین می‌توان این تجربه را به مدارس، دانشگاه‌ها، بانک‌ها، شرکت‌های دولتی و واحدهای صنعتی تعمیم داد.

دانشگاه‌ها نیز، همان‌طور که مدیرکل دفتر فنی استانداری بر آن تأکید کرده، می‌توانند با تحلیل داده‌های ترافیکی، الگوی مصرف سوخت و رفتار سفر شهروندان، راهکارهای بومی برای استان ارائه کنند. در این صورت، «روز بدون خودرو» دیگر یک مناسبت نمادین نخواهد بود؛ بلکه می‌تواند به نقطه آغاز سیاستی گسترده‌تر برای کاهش مصرف بنزین، کاهش ترافیک، افزایش ایمنی و حرکت تدریجی خراسان‌شمالی به سمت حمل‌ونقل پایدار تبدیل شود.

گفتنی است: طرح «روز بدون خودرو» و نمونه شناخته‌شده‌تر آن، «سه‌شنبه‌های بدون خودرو»، در سال‌های گذشته در شهرها و کشورهای مختلف با هدف کاهش استفاده از خودروهای شخصی، کاهش آلودگی هوا، کنترل ترافیک و ترویج حمل‌ونقل پاک اجرا شده است. در ایران نیز این ایده در برخی شهرها و دستگاه‌های دولتی مورد توجه قرار گرفت و خراسان‌شمالی در سال ۱۳۹۵ از استان‌هایی بود که اجرای «سه‌شنبه‌های بدون خودرو» را تصویب کرد.

با این حال، تداوم و اثرگذاری چنین برنامه‌هایی بیش از آنکه به نام‌گذاری یک روز وابسته باشد، به زیرساخت، مشارکت شهروندان و استمرار سیاست‌های حمل‌ونقلی بستگی دارد.