به گزارش نسیم امروز، خراسان‌شمالی در حالی برای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان با محدودیت سرمایه، زیرساخت و بازار مواجه است که مسئولان دولتی از اختصاص بسته‌ای جدید از اعتبارات برای حمایت از طرح‌های فناورانه، صنایع خلاق و تکمیل زیرساخت‌های اقتصادی استان خبر می‌دهند.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور می‌گوید: ۵۰۰ میلیارد ریال اعتبار جدید برای طرح‌های دانش‌بنیان استان اختصاص خواهد یافت؛ رقمی که در کنار تسهیلات ۴ هزار و ۵۸۰ میلیارد ریالی و حمایت از صندوق پژوهش و فناوری، قرار است از سطح تأمین مالی پروژه‌ها فراتر رفته و به ایجاد زنجیره‌های تولید، فرآوری، بازار و صادرات منجر شود.

حسین افشین، در نشست ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان خراسان‌شمالی گفت ۵۰۰ میلیارد ریال برای حمایت از طرح‌های دانش‌بنیان و توسعه زیرساخت‌های این حوزه در استان تصویب خواهد شد.

او با اشاره به تجربه سال‌های گذشته در تخصیص منابع توسعه‌ای گفت: بخشی از اعتبارات اختصاص‌یافته در برخی استان‌ها مورد استفاده قرار نگرفته و حتی در مواردی تغییر کاربری داده شده است.

به گفته افشین، رویکرد جدید باید بر تخصیص هدفمند منابع و هزینه‌کرد آنها در طرح‌های مشخص و دارای اولویت متمرکز باشد.

بر اساس این برنامه، اعتبار ۵۰۰ میلیارد ریالی خراسان‌شمالی قرار است در بخش‌هایی هزینه شود که بتوانند ظرفیت‌های اقتصادی استان را به فعالیت‌های مولد و قابل توسعه تبدیل کنند.

یکی از محورهای مورد تأکید معاون علمی رئیس‌جمهور، توسعه صادرات بود.

او گفت : برای حوزه بازرگانی و صادرات نیز منابعی اختصاص خواهد یافت تا محصولات تولیدی و دانش‌بنیان استان امکان ورود به بازارهای جدید را پیدا کنند.

این موضوع برای استانی مانند خراسان‌شمالی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا بخشی از ظرفیت‌های تولیدی آن همچنان در مرحله تولید اولیه باقی مانده و فاصله میان تولید، فرآوری، بسته‌بندی، بازاریابی و صادرات، مانعی برای ایجاد ارزش افزوده بیشتر محسوب می‌شود.

افشین سه زنجیره اقتصادی زعفران، گیاهان دارویی و دام سبک را از اولویت‌های حمایتی اعلام کرد و در کنار آنها بر ضرورت توجه به ظرفیت‌های معدنی، به‌ویژه بوکسیت، تأکید داشت.

در این نگاه، حمایت دولتی نباید تنها به پرداخت تسهیلات به یک واحد تولیدی محدود شود.

معاون علمی رئیس‌جمهور تأکید کرد : حمایت‌ها باید به شکل زنجیره‌ای انجام شود؛ یعنی از مرحله تولید ماده اولیه تا فرآوری، ایجاد بازار و صادرات محصول را دربرگیرد.

به گفته او، حضور بخش خصوصی در اجرای این طرح‌ها نیز ضروری است؛ موضوعی که می‌تواند میزان اثربخشی اعتبارات دولتی را افزایش دهد و از تبدیل منابع حمایتی به پروژه‌های کم‌اثر یا نیمه‌تمام جلوگیری کند.

در کنار طرح‌های تولیدی، صنایع خلاق نیز در بسته حمایتی دولت قرار گرفته‌اند.

افشین از اختصاص ۱۰۰ میلیارد ریال برای حمایت از صنایع خلاق خراسان‌شمالی خبر داد و افزود: این حوزه ظرفیت مناسبی برای ایجاد ارزش افزوده و اشتغال دارد.

او استفاده از ظرفیت نیروهای جوان و خلاق استان را ضروری دانست؛ ظرفیتی که در صورت اتصال به بازار، فناوری و سرمایه می‌تواند بخشی از فعالیت‌های اقتصادی جدید استان را شکل دهد.

همچنین وضعیت صندوق پژوهش و فناوری خراسان‌شمالی در این نشست مورد توجه قرار گرفت.

به گفته افشین، این صندوق اکنون ۳۰۰ میلیارد ریال اعتبار دارد و قرار است ۲۰۰ میلیارد ریال دیگر برای تقویت آن اختصاص یابد. در صورت عملکرد مناسب نیز امکان افزایش سرمایه صندوق تا ۴۰۰ میلیارد ریال مطرح شده است.

علاوه بر این، ۴ هزار و ۵۸۰ میلیارد ریال تسهیلات برای طرح‌های استان در نظر گرفته شده است. معاون علمی رئیس‌جمهور همچنین گفت: برای طرح‌هایی که به مرحله پایانی می‌رسند، ۵۰۰ میلیارد ریال برای تکمیل زیرساخت‌های مورد نیاز اختصاص خواهد یافت.

مجموع این ارقام نشان می‌دهد که دولت تلاش دارد برای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان در خراسان‌شمالی منابع قابل توجهی وارد چرخه اقتصادی استان کند، اما پرسش مهم این است که این منابع تا چه اندازه می‌توانند به تولید پایدار، بازار واقعی و اشتغال ماندگار تبدیل شوند.

تجربه‌ای که خود معاون علمی رئیس‌جمهور به آن اشاره کرده، یعنی استفاده نشدن از بخشی از منابع گذشته، نشان می‌دهد که مشکل توسعه صرفاً کمبود اعتبار نیست.

اگر پروژه‌ها بدون مطالعه بازار، زنجیره تأمین، توان مدیریتی و ظرفیت صادراتی انتخاب شوند، افزایش منابع مالی لزوماً به افزایش تولید منجر نخواهد شد.

از سوی دیگر، انتخاب زعفران، گیاهان دارویی و دام سبک به عنوان زنجیره‌های اقتصادی می‌تواند فرصتی برای عبور از اقتصاد مبتنی بر فروش مواد اولیه باشد؛ مشروط بر اینکه حمایت‌ها به فرآوری، بسته‌بندی، استانداردسازی، برندینگ و صادرات نیز برسد.

در بخش معدن نیز توجه به بوکسیت می‌تواند به توسعه صنایع پایین‌دستی کمک کند، اما این حوزه نیازمند بررسی دقیق اقتصادی و زیست‌محیطی و همچنین ایجاد ارزش افزوده در داخل استان است.

و در نهایت، موفقیت این بسته حمایتی را نه با میزان اعتبارات اعلام‌شده، بلکه با تعداد طرح‌های تکمیل‌شده، میزان تولید جدید، افزایش صادرات، مشارکت سرمایه‌گذاران خصوصی و تعداد فرصت‌های شغلی پایدار می‌توان سنجید.

بی تردید، آنچه در بسته جدید حمایتی بیش از رقم اعتبارات اهمیت دارد، تغییر احتمالی رویکرد از «پول‌پاشی» به «زنجیره‌سازی اقتصادی» است.

خراسان‌شمالی برای خروج از اقتصاد کم‌ارزش‌افزوده، بیش از هر چیز به طرح‌هایی نیاز دارد که از ابتدا برای بازار طراحی شده باشند.

اگر اعتبار ۵۰۰ میلیارد ریالی، تسهیلات ۴ هزار و ۵۸۰ میلیارد ریالی و منابع صندوق پژوهش و فناوری به طرح‌های دارای بازار، شریک خصوصی و برنامه صادراتی اختصاص یابد، می‌تواند به اهرمی برای جذب سرمایه و ایجاد اشتغال تبدیل شود. اما اگر این منابع میان پروژه‌های پراکنده و فاقد بازار توزیع شود، احتمال تکرار تجربه طرح‌های نیمه‌تمام گذشته وجود دارد.

بنابراین آزمون اصلی این سیاست، نه زمان اعلام اعتبار، بلکه روز آغاز تولید، ورود محصول به بازار و ایجاد شغل پایدار خواهد بود.

به گزارش خبرنگار ما، اقتصاد دانش‌بنیان در سال‌های اخیر به یکی از محورهای سیاست‌گذاری توسعه اقتصادی خراسان‌شمالی تبدیل شده و پارک علم و فناوری، شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز نوآوری استان تلاش کرده‌اند سهم بیشتری در تولید و اشتغال داشته باشند.

اما محدودیت سرمایه، ضعف زیرساخت، کوچک بودن بازار و دشواری دسترسی به بازارهای صادراتی از جمله چالش‌های پیش روی این زیست‌بوم بوده است.

سفر یک‌روزه معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور به خراسان‌شمالی نیز با هدف بررسی همین ظرفیت‌ها، بازدید از دستاوردهای شرکت‌های دانش‌بنیان، دیدار با نخبگان و بررسی مسائل پارک علم و فناوری و صنایع خلاق استان انجام شد.