به گزارش نسیم امروز ،‌متن این یادداشت به این شرح است:

ساخت مسکن، زمانی به معنای پایان یک پروژه است که پشت درهای آن، آب جاری باشد، برق پایدار برقرار شود، فاضلاب سامان داشته باشد و راه دسترسی، امکان رفت‌وآمد روزمره ساکنان را فراهم کند. در غیر این صورت، آنچه ساخته شده بیش از آنکه «خانه» باشد، ساختمانی است که هنوز فاصله زیادی با تبدیل‌شدن به محل زندگی دارد.

نهضت ملی مسکن در خراسان شمالی نیز با همین پرسش اساسی روبه‌روست: آیا ساخت واحدهای مسکونی بدون تکمیل همزمان زیرساخت‌ها می‌تواند پاسخ کاملی به نیاز متقاضیان باشد؟

در سال‌های اخیر، بخشی از پروژه‌های نهضت ملی مسکن در استان وارد مراحل مختلف ساخت شده‌اند؛ اما در برخی نقاط، موضوع تأمین زیرساخت‌های حیاتی همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی است.

آب، برق، شبکه فاضلاب و راه دسترسی، چهار حلقه‌ای هستند که اگر یکی از آنها مفقود باشد، زنجیره سکونت پایدار شکل نمی‌گیرد.

برای خانواده‌ای که سال‌ها در انتظار خانه‌دارشدن بوده، تحویل یک واحد ساختمانی بدون برخورداری از خدمات ضروری، الزاماً به معنای خانه‌دارشدن نیست. خانواده‌ای که نمی‌داند آب چه زمانی پایدار خواهد شد، برق چگونه تأمین می‌شود، فاضلاب چه سرنوشتی خواهد داشت و مسیر دسترسی به محل زندگی‌اش چگونه خواهد بود، عملاً هنوز با مسئله‌ای به نام «مسکن» مواجه است؛ حتی اگر کلید واحد را در دست داشته باشد.

این موضوع در خراسان شمالی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ استانی که همزمان با محدودیت منابع مالی، با مسائل زیرساختی و ضرورت توسعه متوازن شهری نیز روبه‌روست.

توسعه شهرها و ایجاد سکونتگاه‌های جدید، بدون آنکه ظرفیت شبکه‌های خدماتی متناسب با جمعیت جدید افزایش یابد، می‌تواند در آینده مشکلاتی ایجاد کند که حل آنها به مراتب پرهزینه‌تر از پیش‌بینی و اجرای به‌موقع زیرساخت‌هاست. مسئله آب شاید مهم‌ترین حلقه این زنجیره باشد. هر پروژه مسکونی پیش از آنکه به مرحله سکونت برسد، باید از ظرفیت مطمئن تأمین آب برخوردار باشد.

در شرایطی که خراسان شمالی نیز با فشارهای ناشی از کاهش منابع آبی و خشکسالی مواجه است، توسعه سکونتگاه‌های جدید بدون تعیین دقیق منابع و شبکه انتقال و توزیع آب، می‌تواند به یک چالش بلندمدت تبدیل شود.

برق نیز تنها به معنای کشیدن یک خط انتقال تا محدوده پروژه نیست. افزایش جمعیت در یک منطقه مسکونی، افزایش مصرف برق را به دنبال دارد و بنابراین باید ظرفیت شبکه توزیع، پست‌های برق و زیرساخت‌های لازم از ابتدا متناسب با جمعیت پیش‌بینی شود.

تجربه سال‌های اخیر در حوزه ناترازی انرژی نشان داده است که نمی‌توان توسعه شهری را از واقعیت‌های شبکه انرژی جدا کرد.

فاضلاب نیز مسئله‌ای است که گاهی در سایه ساخت واحدهای مسکونی قرار می‌گیرد، اما پیامدهای زیست‌محیطی و بهداشتی آن بسیار جدی است. شهرک‌های جدید باید از همان ابتدا دارای برنامه روشن برای جمع‌آوری و دفع فاضلاب باشند؛ زیرا سکونت بدون شبکه فاضلاب مناسب، می‌تواند هم سلامت شهروندان و هم منابع آب و خاک را تهدید کند.

در کنار این موارد، راه دسترسی نیز نباید به مرحله پایانی پروژه موکول شود. خانه‌ای که دسترسی ایمن، مناسب و پایدار به شبکه معابر شهری ندارد، برای ساکنان خود هزینه و دشواری روزانه ایجاد می‌کند. مسیر دسترسی، حمل‌ونقل عمومی، روشنایی معابر و ارتباط مناسب با مراکز آموزشی، درمانی و خدماتی، بخشی از معنای واقعی «مسکن» هستند.

تجربه پروژه‌های مسکن در نقاط مختلف کشور نشان داده است که تأخیر در اجرای زیرساخت‌ها می‌تواند حتی آثار اقتصادی پروژه را نیز تحت تأثیر قرار دهد. واحدی که آماده تحویل است اما خدمات زیربنایی آن تکمیل نشده، ممکن است عملاً قابل استفاده نباشد و این وضعیت هم متقاضی و هم دستگاه‌های اجرایی را با هزینه‌های مضاعف روبه‌رو کند.

در خراسان شمالی، بنابراین لازم است نگاه دستگاه‌های مسئول از «ساخت واحد» به «ایجاد سکونتگاه» تغییر کند.

وزارت راه و شهرسازی، شرکت‌های خدمات‌رسان، شهرداری‌ها، شرکت آب و فاضلاب، شرکت توزیع نیروی برق و دستگاه‌های متولی راه باید پروژه‌های نهضت ملی مسکن را نه به شکل جزیره‌ای، بلکه به‌عنوان یک پروژه مشترک توسعه شهری ببینند.

به گزارش خبرنگار ما؛ مسئله اصلی نهضت ملی مسکن در خراسان شمالی صرفاً سرعت ساخت نیست؛ همزمانی ساخت مسکن و زیرساخت است. اگر واحد مسکونی زودتر از شبکه آب، برق، فاضلاب، راه و خدمات عمومی ساخته شود، بخشی از هدف طرح عملاً محقق نشده است.

راهکار؛ ایجاد یک «جدول تعهدات زیرساختی» برای هر پروژه است؛ به این معنا که پیشرفت فیزیکی ساختمان در کنار درصد پیشرفت آب، برق، فاضلاب، معابر و سایر خدمات عمومی به‌صورت شفاف اعلام شود. همچنین پیش از تعیین زمان قطعی تحویل واحدها، باید وضعیت زیرساخت‌های ضروری مشخص باشد.

نهضت ملی مسکن زمانی در خراسان شمالی موفق خواهد بود که متقاضی فقط کلید یک واحد ساختمانی دریافت نکند، بلکه کلید ورود به یک محله قابل زندگی را در دست بگیرد. تفاوت این دو، شاید در ظاهر کوچک باشد، اما در کیفیت زندگی هزاران خانواده‌ای که چشم‌انتظار خانه هستند، تفاوتی بنیادین ایجاد می‌کند.

در نهایت، مسکن ملی نباید مسابقه‌ای برای ثبت آمار واحدهای ساخته‌شده باشد؛ معیار واقعی موفقیت، تعداد خانواده‌هایی است که توانسته‌اند در خانه‌ای امن، دارای آب و برق پایدار، شبکه فاضلاب، راه دسترسی و حداقل خدمات شهری، زندگی خود را آغاز کنند. این همان نقطه‌ای است که «ساخت مسکن» به «حل مسئله مسکن» تبدیل می‌شود.